Van kale zandgrond tot prachtig natuurgebied

WIERDEN - De aanleg van het landgoed “Het Lage Hexel” aan de Haarboersweg in Wierden heeft menig arbeider zweetdruppels gekost. Toch waren de mensen indertijd niet ongelukkig met het ontginningswerk dat daar in 1917 moest worden verricht. Toen aan het einde van de eerste wereldoorlog de katoenaanvoer uit Amerika en andere landen niet meer mogelijk was. stond voor veel arbeiders van de Vriezenveense textiellabriek Jansen en Tilanus de gevreesde werkloosheid voor de deur.

Die aanvoer stagneerde en hield tenslotte helemaal op toen de onbeperkte duikbotenoorlog het vervoer van goederen per zeeschip onverantwoord maakte. Om zijn arbeiders niet werkloos te maken verzocht de toenmalige directeur van Jansen en Tilanus, de heer C.B. Tilanus zijn arbeiders tijdelijk de fabriek te verlaten en mee te helpen aan de ontginning van “Het Lage Hexel”. Dit was een stuk woeste grond van ruim 18 ha. groot dat hij in 1910 had aangekocht. 

Op ongeveer één meter diepte zat een oerlaag die gebroken moest worden. Tot een diepte van een meter werd de grond omgespit en kon worden begonnen met de aanplant van verschillende soorten bomen. Een gedeelte van de ontgonnen grond werd gereserveerd voor de bouw van woningen in de latere jaren. Het ontgonnen land leek veel op een kale zandvlakte en wanneer door een stormachtige wind het zand soms in de richting van Vriezenveen stoof werd daar al gauw gesproken van “het stuuft in de Kamp”. Toen het grootste gedeelte van de ontgonnen grond eenmaal was volgepland was het uiteraard met het zandstuiven gedaan. Het duurde nog tot 1922 voordat met de bouw van huizen op het landgoed Het Lage Hexel werd begonnen. Onder architectuur de bekende architect Haarnaarh ontwerper van ondermeer het stadhuis van Helmond, kwam een prachtig landhuis met een fraai rieten dak tot stand. Naast het in Engelse stijl gebouwde landhuis verrees een degelijke dienstwoning voor de chauffeur van de directeur. 

ln 1960 kwam er nog een bungalow bij, bestemd voor een zwager van de heer W.C. Tilanus. Deze laatste woonde vanaf het begin in het Lage Hexel en bleef er wonen toen zijn ouders overleden waren.

De bouw van de huizen in 1922 gebeurde min of meer gedwongen omdat directeur C.B. Tilanus genoodzaakt was zijn huis naast de fabriek in Vriezenveen te verlaten. De oorzaak lag in het feit dat de fabriek aan een grote uitbreiding toe was. De tuin naast de woning werd benut voor de bouw van een kolenbergplaats.

De crisisjaren waren ook voor de fabrikantenfamilie Tilanus niet gemakkelijk en een privéchauffeur kon niet meer uit. De heer W.C. Tilanus trouwde enkele jaren later en betrok de, tot dan toe, leegstaande woning die een opknap beurt kreeg. Het nog niet ontgonnen gebied van het landgoed “Het Lage Hexel” werd een vogelreservaat waarin vele, soms zeldzame vogels een plaats hebben gevonden. De omstreeks 1920 geplante bomen hebben thans een grote hoogte bereikt en vormen een schitterend natuurgebied. Er staan niet alleen beukebomen en lindebomen maar ook de larix, douglasdennen, acacia`s en zelfs tamme kastanjebomen zijn er te vinden. Nadat zijn vrouw reeds eerder was overleden stierf de heer W.C. Tilanus in 1987. Enkele jaren daarvoor was hij nog koninklijk onderscheiden. Hij was een sociaal bewogen mens. Veel landgenoten, waaronder verschillende joden, vonden tijdens de Tweede Wereldoorlog een veilige schuilplaats in en rondom het landgoed.

De woning van de heer W.C. Tilanus die de naam De Dannekamp kreeg, wordt evenals de andere woningen nog steeds bewoond.