Herinnert u zich dit nog?

In de vorige eeuw is er veel veranderd als het om het melken van koeien gaat. Voor de oorlog werden nagenoeg alle koeien in Nederland met de hand gemolken. De melk ging door de zeef met een wattenfilter. Er waren vanaf het einde van de negentiende eeuw al wel talloze pogingen gedaan om dat melken door een machine te laten doen, maar zonder doorslaand succes. De meeste machines waren eerder martelwerktuigen dan hulpmiddelen. Na de Tweede Wereldoorlog veranderde het beeld snel. Inmiddels was een systeem uitgevonden dat wel goed functioneerde en personeel was in de landbouw moeilijk te krijgen in de tijd van de Wederopbouw en de industrialisatie. Arbeiders konden buiten de landbouw meer verdienen. Het aandeel koeien dat machinaal gemolken werd, groeide van 5% in 1950 naar 90% in 1970.

De melk ging nog naar de zuivelfabriek in melkbussen. Het zou niet lang meer duren voor het verplicht werd om een melkkoeltank te hebben om melk te mogen leveren aan de zuivelfabriek.

Dat veranderde ingrijpend door de grote ruilverkaveling van eind 50-er/begin 60-er jaren toen boerderijen verplaatst werden naar nieuw aangelegde verkavelingswegen, onder andere in het Westerveen, in het buitengebied of er bij de boerderij een loopstal werd gebouwd. Dat waren de boeren die hun bedrijven meestal tegelijkertijd flink uitbreidden. De meeste molken tussen de 20 en 40 koeien in de nieuwe stallen. Deze bedrijven molken de koeien ‘s winters op stal en ‘s zomers in de weideperiode op de veldkavel. Waar de bedrijven met een huiskavel de overgang naar de weideperiode geleidelijk konden laten verlopen door de koeien eerst ‘s nachts nog op stal te houden, was dat bij de boeren met een veldkavel niet mogelijk. Als de koeien er in het voorjaar uitgingen, was dat voor dag en nacht en tot laat in het najaar. ln het voorjaar was het in die tijd niet gek te moeten wachten voor een koppel koeien die naar de veldkavel gedreven of geleid werd.

Weidewagens

Gemolken werd meestal aan een weidewagen, die verplaatst kon worden over de percelen. De koeien stonden met een kopkettinkje rond de horens vast aan een rondgaande stang aan de weidewagen. Meestal werd met twee of drie melkemmers gemolken. Later kwamen op de veldkavels steeds vaker al dan niet mobiel doorloopmelkstallen te staan waarin meestal vier, zes of acht koeien tegelijkertijd gemolken konden worden en de melk verzameld werd in een mobiel melktankje van waaruit de melk later werd overgepompt in de melkkoeltank thuis. Ten tijde van de foto’s was het een algemeen beeld om boeren te zien melken langs de verkavelingswegen die van noord tot zuid liepen en waaraan de veldkavels lagen. Sommige bedrijven zijn na de ruilverkaveling in eigen beheer verplaatst naar het buitengebied en hebben daar een stal gebouwd, waardoor de veldkavel een huiskavel werd en jaarrond op stal gemolken kon worden. Andere bedrijven zijn verhuisd naar elders in Nederland of geëmigreerd. Veel bedrijven zijn gestopt.

Melkrobot

ln 1992 werden in Nederland de eerste koeien gemolken door een VMS een zogenaamd Vrijwillig Melk Systeem, in de volksmond beter bekend als melkrobot. Bij dit systeem bepalen de koeien zelf wanneer en hoe vaak ze gemolken worden. Het schoonmaken van de uiers en het aansluiten en afnemen van de melkstelle gebeurt volledig automatisch. Het melken gaat 24 uur per dag door op de robotbedrijven zonder dat de boer er fysiek bij aanwezig hoeft te zijn. Inmiddels wordt in Nederland op meer dan een derde van de bedrijven gemolken met een VMS. Van handmelken tot volautomatisch melken, voor de generatie die geboren is rond de Tweede Wereld oorlog, binnen een mensenleven!

Bron: gedeeltelijk overgenomen uit Waver het Vjenne auteur Fred Reinders.