Het tolhuis begin vorige eeuw. De brug was recht over het water gesitueerd met de slagboom aan de brug.
Het tolhuis begin vorige eeuw. De brug was recht over het water gesitueerd met de slagboom aan de brug.

Historische Kring Wederden

Columns

De tol bij het Exoo

Lange tijd waren er Wierden en Enter slecht bereikbaar. Bruggen waren er niet en met een voertuig kon je alleen via Rijssen vanuit Enter het dorp Wierden bereiken, tenzij de bedding van de Regge nagenoeg droog lag. Dit had tot gevolg dat de verstandhouding van Enter met haar ‘overzeese’ buurdorp niet heel erg goed was. Toch moesten de Enternaren wel naar Wierden toe, onder meer voor aangiften van geboorten, huwelijk en overlijden. Die melding moest namelijk op de secretarie van de gemeente zijn gedaan worden en die was in Wierden, in het huis van burgemeester W. Jalink.

In het jaar 1841 was het de beurt aan Enter om te lachen. Er kwam namelijk een nieuwe burgemeester: J. W. Putman Cramer en deze resideerde op Het Leyerweerd, dat net voor de Regge op Enters grondgebied stond. Nu moeten de Wierdenaren met een bootje over de Regge gezet worden om de gemeentesecretarie te bereiken. Ook op geregelde tijden werd in Enter in een horecagelegenheid door de gemeente zitting gehouden voor de aangiften. Als het jaargetijde erg nat was, kon Het Leyerweerd niet eens te voet bereikt worden. Op een donkere avond verdronk er zelfs een meisje dat toentertijd op het huis diende. In het donker was ze de weg kwijt geraakt en in het water gevallen. Al deze verwikkelingen had de gemeenteraad er wel van doordrongen dat er een betere verbinding met Enter moest komen.

En die betere weg kwam er dan ook, in het jaar 1857. Om de zaak compleet te maken bouwde de gemeente in het jaar 1859 een ophaalbrug over de Regge bij het erve Exoo. Bij deze nieuwe brug werd ook een huisje geplaatst voor de tolgaarder, die ook de brug moest bedienen. De gemeente wilde echter de investering terugverdienen en ging tol heffen. De tarieven waren in het jaar 1870: * rij - of voertuigen met 4 wielen 10 cent * rij - of voertuigen met 2 wielen 8 cent * een paard 5 cent * een koe 1 cent * een schaap 1 cent * een kudde schapen van meer dan 50 stuks 50 cent.

De familie Stegeman, die aan het begin van de twintigste eeuw het tolhuis bewoonde, heeft als bijnaam nog steeds ‘’n Tol’. De laatste tolgaarder sinds het jaar 1928 is A. Poorte. In mei 1940 werd de ophaalbrug opgeblazen door Nederlandse soldaten om de Duitse opmars te vertragen. Hierbij wordt ook het tolhuis zwaar beschadigd. De tol die inmiddels één van de laatste was in Twenthe is toen opgeheven. Het is dan één van de laatste tollen in Overijssel.

De huidige vaste brug dateert dus van na de oorlog om precies te zijn 1954, en is in 2009-2010 vernieuwd.